TTO - "Hằng năm cứ vào thời điểm cuối thu, lá ngoài đường rụng các và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi lại nao nức đa số kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường...".

Bạn đang xem: Hôm nay tôi đi học


*

Đường Thanh Tịnh ở Huế. Từ trên đây đi theo con phố làng Lại Thế sẽ đến xóm Gia Lạc của tịnh tâm - Ảnh: MINH TỰ


Đó là đoạn mở màn bài văn Tôi đi học của nhà văn Thanh Tịnh thường xuyên được nhắc tới mỗi khi ban đầu năm học mới. Nếu như tính từ ngày đầu đi học trong phòng văn (sinh 1911), "buổi mai hôm ấy" tới lúc này cũng vẫn hơn 100 năm. Một ngày đầu tháng 9, công ty chúng tôi tìm lại ngôi trường xóm 100 thời gian trước cậu học tập trò è Thanh Tịnh đã mở màn với bài xích Tôi đi học.


Ngôi trườngtrong trí tưởng tượng

Nhà văn Thanh Tịnh ra đời ở xóm Gia Lạc thuộc xóm Dương Nỗ, một làng quê ngoại ô phía đông thành Huế. Nhà nghiên cứu Trần Đại Vinh, người làng Dương Nỗ, cũng chính là người hiếm hoi biết về thời niên thiếu của phòng văn Thanh Tịnh.

Ông Vinh cho hay ngôi trường Mỹ Lý vào truyện ngắn Tôi tới trường là ngôi trường trong trí tưởng tượng bay bổng ở trong phòng văn. Với làng Mỹ Lý mà lại ông viết trong không hề ít truyện ngắn in trong tập Quê chị em (1941) cũng là cái brand name làng trong văn chương.

Vậy ngôi trường đái học, nơi cậu bé bỏng Trần tịnh tâm (lúc nhỏ dại có tên là nai lưng Văn Ninh) bước đầu đi học là ngôi trường nào?

Đó là ngôi trường nhưng mà Thanh Tịnh diễn tả rất thực trong bài thơ Trường học tập làng tôimà ông vẫn làm vào khoảng thời gian 19 tuổi: Trường học làng tôi sinh hoạt cạnh đình / Một trường tía lớp vẻ xinh xinh / Trước trường có mấy cây đào lớn / hay quyến lòng tôi những cảm tình / trường tôi khía cạnh trước ngó ra sông / Còn mặt ẩn dưới ngó cánh đồng...

Nhà nghiên cứu Trần Đại Vinh khẳng định ngôi trường chính là trường tiểu học của làng mạc Dương Nỗ xưa. Thuở đó, tín đồ ta rước khu bên tăng của đình làm cho trường làng.

Chúng tôi tìm tới đình Dương Nỗ, ngôi đình đẹp khét tiếng ở xứ Huế, kiến thiết từ đời vua Lê Thánh Tông (1471), trưng bày bên cái sông Phổ Lợi, sẽ được thừa nhận là di tích lịch sử cấp quốc gia.

Người làng không còn ai biết về ngôi ngôi trường này, nhưng nhắc tới bài Tôi đi học thì người nào cũng gật đầu "có biết, gồm biết".

Đường xưa đi họccủa Thanh Tịnh

Từ lời tự sự của tịnh tâm trong bài bác thơ Trường học làng tôi, ráp nối với các tư liệu về cuộc sống ông, có thể hiểu rằng ông học ở ngôi trường này cha năm đầu tè học, tiếp nối lên học tập tiếp sinh hoạt Trường tiểu học Đông Ba, rồi học tập trung học tập ở trường Pellerin sống cạnh ga Huế.

Nhà nghiên cứu và phân tích Trần Đại Vinh cho biết thêm ngôi nhà của phòng văn Thanh Tịnh nghỉ ngơi xóm Gia Lạc, nằm ngay chỗ hiện thời đã giải tỏa nhằm xây cầu Chợ Dinh. Mỗi buổi mai, cậu học trò nai lưng Thanh Tịnh quốc bộ từ đó, theo tuyến đường ven sông Phổ Lợi về trường xóm Dương Nỗ.

Chúng tôi trở về và đi trên tuyến đường đó để tưởng tượng con đường tới trường năm xưa của Thanh Tịnh. Tuyến đường mà ông vẫn viết: "Buổi mai hôm ấy, 1 trong các buổi mai đầy sương thu và gió lạnh, bà mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Tuyến đường này tôi đã quen vận chuyển lắm lần, tuy vậy lần này thoải mái và tự nhiên thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều chuyển đổi vì chủ yếu lòng tôi đang sẵn có sự biến hóa lớn: hôm nay tôi đi học".


*

Con cháu thuộc lòngTôi đi học

Năm 1946, thanh tịnh lúc sẽ là tổng thư cam kết Hội văn hóa truyền thống cứu quốc Trung Bộ, ra Bắc dự đại hội thì loạn lạc bùng nổ, ông gia nhập quân đội, rồi làm đến chủ nhiệm tạp chí nghệ thuật Quân Đội với sống 1 mình đến khi mất (1988).

Ít ai biết rằng trong ngôi nhà bên bờ sông Hương sống xóm Gia Lạc, ông từng tất cả một mái ấm gia đình với vk và nhị con. Người con gái tên là Mỹ Lý, cái tên làng vào truyện Tôi đến lớp của ông. Người nam nhi tên là nai lưng Thanh Vệ, mới đây đời năm trước ở Huế.

Tôi tìm đến ngôi nhà đất của ông Vệ nằm sâu vào xóm định kỳ Đợi, phía sau chùa Báo Quốc. Bà Nguyễn Thị Quýt - vk ông Vệ, tức bé dâu của phòng văn è Thanh Tịnh - cho thấy mộ phần ở trong phòng văn cũng đã đem đến Huế, an táng ở nghĩa trang mặt núi Thiên Thai.

Nhắc đến bài Tôi đi học, bà Quýt nói ngay: "Bài đó không có bất kì ai mà ko biết. Tui đọc được bài đó từ bỏ nhỏ, cho đến khi lấy ck mới biết ông công ty văn chính là ba chồng mình thì vui lắm".

Đàn con của bà thì đã chạm chán và sống với ông nội, nhưng bọn cháu thì hiện ra khi ông rứa đã mất. "Bây giờ nhỏ cháu tôi làm việc Nha Trang, sài Gòn, cả nước ngoài. Đứa mô cũng thuộc bài Tôi đến lớp và tự hào về ông nội, ông nỗ lực lắm", bà Quýt nói.

Mẩu hồi ức rung động bao nuốm hệ

Nhà thơ Mai Văn Hoan - đơn vị giáo dạy văn nổi tiếng ở Huế - cho rằng ngôi ngôi trường ấy mặc dù cho là trong trí tưởng tượng nhưng lại Tôi đi học lại giống hệt như một mẩu hồi ức rộng là truyện ngắn. Bởi vì nhà văn đã diễn tả chân thực và cụ thể diễn đổi thay của cậu bé lần đầu tiên cắp sách đến trường.

Đó là cái buổi sáng "đầy sương thu và gió lạnh". Đó là nhỏ đường rất gần gũi mà "cảnh vật bình thường quanh đều núm đổi".

Kể cả chiếc áo "vải dù black dài" đã mặc, cái giật mình khi nghe tới thầy giáo gọi tên, cảm giác lần đầu rời xa mẹ... đều được tái hiện cặn kẽ.

"Chỉ một là mẩu hồi ức thôi mà làm rung động trái tim bao thế hệ độc giả" - thầy Hoan nói.

Xem thêm: Cách Phân Biệt Mẫu Câu Ai Là Gì, Soạn Bài Luyện Từ Và Câu Từ Chỉ Sự Vật


*
TP.HCM: Trường đầu tiên khai giảng năm học bắt đầu

TTO - Ngày 4-9, một trong những trường ở tp hcm khánh thành và tổ chức lễ khai giảng năm học tập 2020-2021. Tham gia lễ khai giảng tại ngôi trường tiểu học tập Nguyễn bình an (huyện Hóc Môn) có ông Dương Anh Đức, phó quản trị UBND TP.HCM.